Bir cihazın kalibrasyonu sapmış çıktığında asıl soru: hangi işler etkilendi?

Kalibrasyon takibi çoğu atölyede bir Excel listesiyle yürür. Listede cihaz kodu, son kalibrasyon tarihi ve bir sonraki tarih vardır; birileri ayda bir açıp süresi yaklaşanları işaretler. Bu düzen, işin kolay kısmını çözer.

Zor kısmı, cihaz kalibrasyondan uygunsuz döndüğünde başlar. Kumpas artık 0,04 mm sapma gösteriyorsa sorulacak soru "ne zaman kalibre edilmişti" değildir. Sorulacak soru şudur: son geçerli kalibrasyondan bugüne kadar bu cihazla hangi parçalar ölçüldü, o parçalar hangi iş emirlerine aitti ve kaçı müşteriye gitti?

Excel bu soruyu yanıtlayamaz

Çünkü ölçümün hangi cihazla yapıldığı çoğu zaman hiçbir yere yazılmaz. Kontrol formunda ölçü değerleri vardır, ölçen kişinin parafı vardır, ama "bu değer hangi mikrometreyle alındı" bilgisi yoktur. Bilgi yoksa etki analizi de yapılamaz; geriye tek seçenek kalır: şüpheli dönemdeki tüm sevkiyatı müşteriye bildirmek ya da hiçbir şey olmamış gibi devam etmek. İkisi de kötüdür.

Kaydın doğru yerde tutulması

Çözüm tek bir alışkanlıkta: her ölçüm kaydında kullanılan cihazın kimliği de saklansın. TIQERP'te ölçüm girilirken cihaz seçilir; kontrol planında o karakteristik için hangi ölçü aletinin kullanılacağı zaten tanımlıdır, dolayısıyla seçim ek bir yük getirmez. Kayıt tutulduğu anda üç bağ kurulmuş olur: ölçüm → cihaz, ölçüm → iş emri, iş emri → sevkiyat.

Bu üç bağ kurulduğunda etki analizi bir rapora dönüşür. Cihaz uygunsuz işaretlendiğinde sistem, son geçerli kalibrasyon tarihinden itibaren o cihazla yapılmış tüm ölçümleri, bağlı iş emirlerini ve bu iş emirlerinden sevk edilmiş parçaları listeler. Karar vereceğiniz küme artık "şüpheli üç ay" değil, adı ve numarası belli bir liste olur.

İkinci fayda: süresi geçmiş cihazla ölçüm

Aynı kayıt yapısı, sorunun baştan oluşmasını da azaltır. Ölçüm girilirken seçilen cihazın kalibrasyon süresi geçmişse sistem uyarır, isterseniz kaydı tamamen engeller. Böylece denetimde en sık karşılaşılan bulgulardan biri, süresi geçmiş cihazla alınmış ölçüm kaydı, ortadan kalkar.

Mastar setlerinde eksik üye

Kalibrasyon takibinin gözden kaçan bir yanı da setlerdir. Halka mastarın geçer ve geçmez parçaları birlikte kullanılır ama ayrı ayrı kalibre edilir. Geçmez parça kalibrasyona gittiğinde sahada kalan geçer parçayla kontrol yapılamaz; yapılırsa kayıt eksik kalır. Setin üyelerinden biri kalibrasyonda, emanette ya da hurdaysa setin "eksik" görünmesi, sahadaki bu boşluğu kapatır.

Sonuç olarak kalibrasyon yönetimi bir hatırlatma listesi değil, izlenebilirlik zincirinin bir halkasıdır. Zincirin bu halkası eksikse, ölçüm kayıtlarının geri kalanı da ihtiyaç anında işe yaramaz.